Mencari benih tanaman penutup bumi untuk ladang bukanlah pembelian komoditi yang mudah. Spesies yang anda pilih, kualiti benih yang anda terima, dan pembekal yang anda percayai secara langsung menentukan sama ada pelaburan anda menghasilkan pertumbuhan yang rapat dan sekata atau menyebabkan anda mengisi ruang kosong dengan kos tambahan. Panduan ini menyediakan pengurus ladang, ahli agronomi estet, dan pasukan perolehan di Malaysia dengan rangka kerja sistematik untuk menilai, mendapatkan, dan membeli benih tanaman penutup bumi.
Memahami keperluan tapak anda sebelum membeli
Sebelum mendekati mana-mana pembekal, tentukan keadaan tapak yang akan menentukan kesesuaian spesies. Prestasi tanaman penutup bumi ditentukan oleh interaksi antara biologi spesies dan keadaan blok khusus anda, bukan oleh tuntutan pemasaran pada label produk.
Pembolehubah tapak utama untuk dinilai
Dokumenkan parameter ini untuk setiap blok di mana tanaman penutup bumi akan ditanam:
- Tahap teduhan kanopi: Ukur atau anggaran peratusan cahaya yang dipintas oleh pokok sedia ada. Blok muda membenarkan kebanyakan cahaya masuk; di bawah kelapa sawit matang, cahaya di paras tanah berkurangan dengan ketara (Tropical Forages melaporkan data Calopogonium caeruleum di bawah kelapa sawit matang pada kira-kira 10% cahaya).
- Kecerunan cerun: Tanah rata sesuai untuk spesies menjalar; cerun sederhana mendapat manfaat daripada spesies memanjat yang cergas dan berakar dalam; tanah curam memerlukan litupan yang cergas dan berakar kukuh digabungkan dengan struktur kawalan hakisan fizikal.
- Jenis tanah dan pH: Kebanyakan tanaman penutup bumi kekacang tahan tanah berasid, tetapi kecergasan penanaman menurun di tanah yang sangat berasid. Kandungan tanah liat, saliran, dan pemadatan juga mempengaruhi prestasi spesies.
- Objektif utama: Penindasan rumpai, pengikatan nitrogen, kawalan hakisan, atau pengumpulan bahan organik tanah: keutamaan menentukan spesies terbaik.
- Tekanan rumpai: Rumpai agresif seperti Mikania micrantha atau Imperata cylindrica (lalang) memerlukan spesies tanaman penutup bumi yang sama agresif.
Panduan pemilihan spesies: memadankan spesies dengan keadaan
Lima spesies tanaman penutup bumi kekacang mendominasi penggunaan ladang komersial di Malaysia. Setiap satu menduduki niche ekologi yang berbeza dan berprestasi secara berbeza bergantung pada keadaan tapak.
Mucuna bracteata (MB)
Terbaik untuk: Blok dengan tekanan rumpai yang tinggi, tanah bercerun, dan tapak yang memerlukan pengikatan nitrogen dan pengeluaran biojisim yang kuat.
- Nitrogen: 67 hingga 84% nitrogen tumbuhan daripada pengikatan dalam kajian 15N di bawah kelapa sawit berumur tiga tahun (Cheah, Zaharah dan Aminuddin, 2010); tiada kadar tahunan rutin tunggal yang dinyatakan
- Biojisim: kanopi dan serasah daun yang tebal dan berterusan; tiada angka sehektar yang disahkan dinyatakan di sini
- Kadar semaian: disyorkan 1 kg/ha jika ditanam sendirian, dalam alur atau lubang (Cadangan Chemiseed, katalog 2026); MB juga boleh disemai di tapak semaian dan dipindahkan: dalam ujian MPOB di tanah gambut dalam, 320 anak benih/ha, dua bagi setiap titik sawit, disemai daripada kira-kira 500 biji benih (75 g) (MPOB TT No. 501)
- Litupan tanah: kira-kira 100% pada 6 bulan daripada 680 anak benih/ha di tanah mineral (Samedani et al., 2015); 31% pada 6 bulan dan 78% pada 24 bulan daripada 320 anak benih/ha di tanah gambut dalam (MPOB TT No. 501)
- Toleransi teduhan: sederhana
- Keperluan pengurusan: pembersihan batang dan bulatan pokok secara berkala supaya sulur tidak memanjat pokok sawit
MB sesuai untuk ladang yang kos pengurusan rumpainya merupakan item perbelanjaan yang besar. Tabiat pertumbuhannya yang agresif memerlukan pengurusan batang yang aktif tetapi boleh menggantikan sebahagian besar kerja racun rumpai di lorong antara barisan.
Pueraria javanica (PJ)
Terbaik untuk: Blok sawit muda, tanah rata, persekitaran teduhan rendah, penanaman berskala besar dengan bajet terhad.
- Nitrogen: sehingga 250 kg N/ha setahun terkumpul dalam biojisim atas tanah dalam satu percubaan di timur laut Thailand, 85 hingga 93% daripada pengikatan (Clermont-Dauphin et al., 2016)
- Biojisim: 5 hingga 10 tan bahan kering/ha dalam tegakan tulen (Tropical Forages)
- Kadar semaian: disyorkan 10 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026); kuantiti untuk tapak anda disahkan dalam sebut harga
- Bilangan biji benih sekilogram: 60,000 hingga 90,000 (Tropical Forages)
- Penanaman: cepat tumbuh dalam percubaan di lorong antara barisan pada tanah kelapa sawit Malaysia (Han dan Chew, 1982)
- Toleransi teduhan: rendah hingga sederhana
- Keperluan pengurusan: ia ialah kekacang yang membelit dan memanjat, jadi pastikan bulatan pokok dan pokok sawit muda bebas daripadanya (Tropical Forages; PROSEA 11)
PJ adalah tulang belakang penanaman tanaman penutup bumi di Malaysia. Tabiatnya yang rendah dan penanaman yang cepat menjadikannya ideal untuk penanaman baru di mana persaingan sawit menjadi kebimbangan.
Calopogonium mucunoides (CM)
Terbaik untuk: Kawalan hakisan cepat pada blok muda, tapak yang memerlukan penutup tanah yang cepat, penanaman spesies campuran sebagai tanaman perintis.
- Nitrogen: tiada angka nitrogen dinyatakan di sini untuk CM; jumlah yang ditambahnya bergantung pada tapak dan tegakan
- Biojisim: 4 hingga 6 tan/ha/tahun dengan pemotongan berkala setiap 9 hingga 12 minggu (Tropical Forages)
- Kadar semaian: disyorkan 10 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026); kuantiti untuk tapak anda disahkan dalam sebut harga
- Bilangan biji benih sekilogram: 50,000 hingga 100,000 (Tropical Forages)
- Penanaman: menutup tanah 3 hingga 6 bulan selepas ditanam, lebih cepat di tanah subur yang baru dibuka, dengan litupan padat pada 4 hingga 5 bulan; spesies pertama yang tumbuh dalam campuran (PROSEA 11)
- Toleransi teduhan: rendah; spesies pertama yang hilang akibat teduhan dalam campuran (PROSEA 11)
- Jangka hayat: pendek (1 hingga 2 tahun, PROSEA 11); paling baik digunakan sebagai spesies perintis dalam penanaman campuran
CM sering digunakan sebagai komponen yang cepat tumbuh dalam penanaman spesies campuran (CM + PJ atau CM + MB), memberikan perlindungan tanah segera sementara spesies yang lebih perlahan membina liputan kekal.
Centrosema pubescens (CP)
Terbaik untuk: Lorong antara barisan yang akan menjadi teduh sederhana apabila kanopi berkembang, dan campuran dengan PJ dan CC.
- Nitrogen: tiada angka nitrogen dinyatakan di sini untuk CP; jumlah yang ditambahnya bergantung pada tapak dan tegakan
- Biojisim: tiada angka yang disahkan dinyatakan di sini
- Kadar semaian: disyorkan 10 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026)
- Penanaman: cepat tumbuh dalam percubaan di lorong antara barisan pada tanah kelapa sawit Malaysia (Han dan Chew, 1982)
- Toleransi teduhan: sederhana; di bawah teduhan tebal, CC akhirnya menguasai campuran (Tropical Forages)
- Tabiat pertumbuhan: tumbuhan saka memanjat yang cergas (PROSEA 11)
CP ialah teman yang berguna kepada PJ dan CC: ia kekal dalam teduhan sederhana apabila kanopi sawit berkembang, di mana PJ mula menipis.
Calopogonium caeruleum (CC)
Terbaik untuk: Teduhan tebal di bawah kanopi matang dan penutup tanah yang berterusan jangka panjang.
- Nitrogen: tiada kadar pengikatan tahunan khusus spesies yang diterbitkan daripada bukti yang disahkan
- Biojisim: 3 hingga 7 tan bahan kering/ha/tahun di kawasan terbuka; 1 hingga 1.5 tan di bawah kelapa sawit matang pada kira-kira 10% cahaya (Tropical Forages)
- Kadar semaian: disyorkan 5 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026); bagi campuran, kuantiti setiap spesies ditetapkan dalam sebut harga
- Bilangan biji benih sekilogram: 20,000 hingga 50,000 (Tropical Forages)
- Penanaman: lambat tumbuh pada awalnya tetapi cergas selepas mantap (Han dan Chew, 1982); dibantu oleh fosforus, kapur dan kawalan rumpai (Tropical Forages)
- Toleransi teduhan: sangat tinggi; antara kekacang tropika yang paling tahan teduhan, dengan produktiviti hampir malar antara 60 hingga 100% cahaya (Tropical Forages)
CC ialah pakar untuk teduhan tebal. Di mana spesies lain telah menipis di bawah kanopi sawit, CC boleh mengekalkan penutup tanah yang berterusan, walaupun kurang cergas.
Kualiti benih: apa yang perlu ditentukan dan bagaimana untuk mengesahkan
Kualiti benih adalah salah satu pembolehubah utama dalam kejayaan penanaman tanaman penutup bumi. Yang penting ialah bahagian benih tulen yang hidup dalam guni: percambahan didarab dengan ketulenan. Sebagai contoh pengiraan, lot dengan percambahan 90% dan ketulenan 95% mengandungi kira-kira 86% benih tulen hidup; lot dengan percambahan 60% dan ketulenan 80% mengandungi kira-kira 48%, jadi anda memerlukan kira-kira 1.8 kali ganda benih untuk menanam bilangan benih hidup yang sama, dan pertumbuhannya mungkin masih bertompok.
Parameter kualiti kritikal
- Percambahan: Minta keputusan percambahan lot, diuji mengikut kaedah ISTA atau AOSA dan bertarikh hampir dengan penghantaran, dan persetujui dalam sebut harga had minimum yang anda terima.
- Ketulenan fizikal: Minta keputusan ketulenan lot. Kekotoran termasuk benih rumpai, bahan lengai, sekam, dan benih spesies lain. Pencemaran benih rumpai adalah kekotoran yang paling mahal: memperkenalkan benih Mikania atau Imperata dalam penanaman tanaman penutup bumi anda menafikan tujuan pelaburan.
- Kandungan lembapan: Sepatutnya rendah; minta angkanya pada sijil analisis. Kelembapan tinggi menunjukkan pengeringan dan penyimpanan yang buruk, menyebabkan pengurangan daya hidup dan potensi pencemaran kulat.
- Dokumentasi lot benih: Setiap lot harus disertakan dengan sijil analisis yang menunjukkan tarikh tuaian, asal, peratusan percambahan, peratusan ketulenan, dan sebarang rawatan benih yang digunakan.
- Tarikh daya hidup: Daya hidup benih tanaman penutup bumi menurun dengan masa, lebih cepat dalam simpanan yang panas dan lembap. Beli benih daripada tuaian terkini dan semak tarikh ujian.
Rawatan benih dan skarifikasi
MB mempunyai kulit benih yang keras yang memerlukan skarifikasi untuk percambahan yang baik. Skarifikasi mekanikal (calar atau lelasan) atau rawatan air panas meningkatkan percambahan dan mempercepatkan kemunculan. Sesetengah pembekal menyediakan benih yang telah diskarifikasi: sahkan ini sebelum membeli, kerana ia mempengaruhi garis masa tapak semaian anda. Benih PJ, CM, CP dan CC juga boleh mengandungi sebahagian benih keras, jadi tanya sama ada lot telah dirawat dan ikut arahan pra-tanam pembekal.
Mengira keperluan benih anda
Pengiraan kuantiti benih yang tepat menghalang kedua-dua pesanan berlebihan (modal terbuang) dan pesanan kurang (penanaman tertangguh atau pertumbuhan tidak sekata). Formula asas adalah:
Benih diperlukan (kg) = Kawasan ditanam (ha) x Kadar semaian (kg/ha) x Faktor keselamatan
Tambah faktor keselamatan yang sesuai dengan tapak anda (contohnya 1.1 hingga 1.2, iaitu tambahan 10 hingga 20%) untuk mengambil kira kehilangan di tapak semaian, kematian di lapangan semasa penanaman, dan keperluan mengisi jurang dalam minggu-minggu pertama. Untuk anak benih MB yang dibesarkan di tapak semaian, kira keperluan benih tapak semaian secara berasingan daripada kepadatan penanaman di lapangan.
Kadar semaian yang disyorkan dan bilangan biji benih
| Spesies | Kadar semaian yang disyorkan (ditanam sendirian) | Biji benih sekilogram | Kaedah penanaman |
|---|---|---|---|
| Mucuna bracteata | 1 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026); sebagai anak benih dari tapak semaian, ujian MPOB di tanah gambut dalam menggunakan 320 anak benih/ha, dua bagi setiap titik tanaman sawit, daripada kira-kira 500 biji benih (75 g) (MPOB TT No. 501), dan percubaan UPM menggunakan 680 anak benih/ha pada jarak 1.5 m (Samedani et al., 2015) | Tiada angka diterbitkan | Dalam alur atau lubang; atau anak benih dari tapak semaian |
| Pueraria javanica | 10 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026) | 60,000 hingga 90,000 | Dalam alur atau lubang |
| Calopogonium mucunoides | 10 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026) | 50,000 hingga 100,000 | Dalam alur atau lubang |
| Centrosema pubescens | 10 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026) | Tiada angka dinyatakan | Dalam alur atau lubang |
| Calopogonium caeruleum | 5 kg/ha jika ditanam sendirian (Cadangan Chemiseed, katalog 2026) | 20,000 hingga 50,000 | Dalam alur atau lubang |
| Campuran (contohnya PJ + CP + CC) | Ditetapkan dalam sebut harga untuk tapak anda | Lihat baris spesies | Dalam alur atau lubang |
Kadar semaian ialah cadangan Chemiseed (katalog 2026); bilangan biji benih adalah daripada Tropical Forages (CIAT dan ILRI, 2020). Kadar ini adalah untuk satu spesies yang ditanam sendirian. Bagi campuran, kuantiti setiap spesies ditetapkan dalam sebut harga untuk tapak anda.
Perancangan kos dan pulangan pelaburan
Benih tanaman penutup bumi bukan sekadar kos: ia adalah pelaburan dengan pulangan merentasi beberapa kategori. Nilaikan setiap satu dengan angka ladang anda sendiri:
- Pengurangan kos herbisid: Tegakan MB yang mantap boleh menggantikan sebahagian pusingan racun rumpai di lorong antara barisan. Untuk menilainya, darabkan bilangan pusingan yang tidak lagi diperlukan oleh ladang anda dengan kos anda sendiri sehektar bagi setiap pusingan.
- Penggantian baja nitrogen: Kami tidak menerbitkan kadar pengikatan tahunan untuk MB, jadi kami tidak meletakkan nilai ringgit pada nitrogennya. Sebaliknya, nilaikan apa yang dibekalkan oleh tegakan anda sendiri: setiap 100 kg nitrogen yang sampai kepada tanaman bersamaan dengan kira-kira 217 kg urea (46% N).
- Pencegahan hakisan: Tanah atas yang hilang dari cerun yang terdedah mahal untuk diganti dan lambat untuk dibina semula. Memastikan cerun berlitup melindungi aset tersebut.
- Pengurangan kos buruh: Menggantikan pusingan merumput secara manual dengan tanaman penutup bumi yang boleh menyelenggara sendiri memberikan penjimatan buruh secara langsung; nilaikan dengan kadar upah dan kekerapan pusingan anda sendiri.
Kira tempoh pulang modal untuk blok anda sendiri daripada perkara-perkara ini dan harga input anda sendiri.
Menilai pembekal: apa yang perlu dicari
Tidak semua pembekal benih adalah sama. Pasaran benih tanaman penutup bumi Malaysia termasuk pembekal benih pakar, peniaga input pertanian umum, dan penjual semula tidak formal. Nilaikan pembekal berdasarkan:
- Kebolehkesanan lot: Bolehkah pembekal mendokumenkan di mana dan bila setiap lot dituai? Kebolehkesanan melindungi anda jika percambahan gagal: anda boleh mengesahkan sama ada isu itu adalah kualiti benih atau pengurusan di lapangan.
- Keupayaan ujian percambahan: Adakah pembekal melakukan ujian percambahan dalaman atau menyediakan sijil makmal pihak ketiga? Kadar percambahan yang diisytiharkan sendiri tanpa dokumentasi tidak boleh dipercayai.
- Keadaan penyimpanan: Benih yang disimpan di gudang suhu ambien di Malaysia tropika merosot lebih cepat daripada benih di persekitaran terkawal. Tanya tentang protokol penyimpanan.
- Sokongan teknikal: Pembekal yang boleh dipercayai harus menyediakan panduan penanaman khusus spesies, cadangan kadar semaian untuk keadaan tapak anda, dan sokongan penyelesaian masalah selepas penanaman.
- Kebolehpercayaan penghantaran: Penanaman tanaman penutup bumi mempunyai tingkap bermusim. Penghantaran lewat memaksa masa penanaman yang tidak optimum, mengurangkan kejayaan penanaman. Sahkan masa utama dan ketersediaan stok sebelum membuat komitmen.
- Ketersediaan sampel: Untuk pesanan besar, minta sampel lot untuk ujian percambahan anda sendiri sebelum membuat komitmen untuk pembelian penuh.
Masa pembelian anda: pertimbangan bermusim
Di Semenanjung Malaysia, tingkap penanaman optimum untuk tanaman penutup bumi adalah semasa peralihan monsun awal (Mac-April atau September-Oktober) apabila kelembapan tanah mencukupi untuk percambahan tetapi intensiti hujan belum cukup tinggi untuk menghanyutkan benih yang baru ditanam. Rancang perolehan benih lebih awal sebelum penanaman untuk membolehkan:
- Tempoh penghantaran (disahkan dalam sebut harga)
- Masa pengeluaran anak benih di tapak semaian, jika MB dibesarkan sebagai anak benih
- Penyediaan tapak (pembersihan, penandaan, penyediaan lubang untuk penanaman poket)
Di Sabah dan Sarawak, taburan hujan lebih sekata, menawarkan tingkap penanaman yang lebih luas. Walau bagaimanapun, elakkan menanam di tanah yang bergenang air pada bulan-bulan paling basah bagi daerah anda.
Penanaman spesies campuran: mengoptimumkan liputan dan ketahanan
Penanaman spesies tunggal lebih mudah diurus tetapi lebih terdedah kepada kegagalan jika keadaan tidak sesuai dengan spesies yang dipilih. Penanaman spesies campuran menggabungkan spesies perintis yang cepat tumbuh dengan spesies yang berterusan jangka panjang:
- Rekod ujian gambut MPOB: dalam ujian MPOB di tanah gambut dalam (MPOB TT No. 501), rawatan C2 menggunakan PJ 4 + CP 3 + CC 1 = 8 kg/ha dengan 5 g Rhizobium bagi setiap kg benih; ini ialah apa yang digunakan dalam ujian itu, bukan kadar yang disyorkan
- Campuran lorong antara barisan klasik: CM bersama CP dan PJ, atau CP bersama PJ, di lorong antara barisan (PROSEA 4), dengan kuantiti setiap spesies ditetapkan dalam sebut harga
- Campuran tahan teduhan: CC bersama PJ, dengan kuantiti setiap spesies ditetapkan dalam sebut harga; CC kekal dan akhirnya menguasai apabila teduhan meningkat (Tropical Forages)
- Susunan untuk tekanan rumpai tinggi: MB ditanam dalam alur atau lubang, atau sebagai anak benih tapak semaian di titik tanaman, dengan spesies perintis yang cepat tumbuh seperti CM ditanam dalam alur atau lubang di lorong antara barisan semasa MB sedang tumbuh
Apabila memesan benih spesies campuran, ambil perhatian bahawa kadar di atas adalah untuk satu spesies yang ditanam sendirian. Bagi campuran, kuantiti setiap spesies ditetapkan dalam sebut harga untuk tapak anda.
Selepas pembelian: menerima dan menyimpan benih
Semasa penghantaran, periksa benih dengan segera:
- Periksa integriti pembungkusan, beg yang rosak mungkin telah membenarkan kemasukan lembapan
- Sahkan dokumentasi lot sepadan dengan apa yang ditempah
- Lakukan pemeriksaan spot percambahan pantas: letakkan 50 benih di atas kertas lembap dalam bekas tertutup pada suhu bilik dan kira kemunculan selepas 7 hari. Jika percambahan jauh lebih rendah daripada keputusan pada laporan ujian lot, hubungi pembekal sebelum menanam.
- Simpan di tempat yang sejuk dan kering jauh dari cahaya matahari langsung. Benih mengekalkan daya hidup lebih lama dalam simpanan yang sejuk dan kering; gunakan dalam musim yang sama dan uji semula lot yang lebih lama sebelum menanam.
Bermula
Kesalahan perolehan yang paling biasa ialah menangguhkan keputusan pembelian sehingga tingkap penanaman sudah dibuka, kemudian menerima apa sahaja benih yang tersedia tanpa mengira kualiti. Mulakan proses penilaian dan pesanan jauh lebih awal sebelum tarikh penanaman sasaran anda. Nyatakan parameter kualiti di awal, minta dokumentasi, dan sahkan percambahan sebelum membuat komitmen untuk pesanan volum besar.
Chemiseed membekalkan benih kelima-lima spesies (Mucuna bracteata, Pueraria javanica, Calopogonium mucunoides, Centrosema pubescens, dan Calopogonium caeruleum) yang diuji percambahan dan ketulenan mengikut kaedah ISTA dan AOSA, dengan dokumentasi lot dan sokongan agronomi untuk keadaan ladang Malaysia. Minta sebut harga atau hubungi pasukan kami di WhatsApp untuk membincangkan keperluan blok anda dan menerima cadangan yang disesuaikan.
Rujukan
- Cheah, S.S., Zaharah, A.R. & Aminuddin, H. (2010). Biological nitrogen fixation by Mucuna bracteata under oil palm field environments. Oil Palm Bulletin 60: 22-27. Malaysian Palm Oil Board.
- Clermont-Dauphin, C., Suvannang, N., Pongwichian, P., Cheylan, V., Hammecker, C. & Harmand, J.-M. (2016). Dinitrogen fixation by the legume cover crop Pueraria phaseoloides and transfer of fixed N to Hevea brasiliensis: impact on tree growth and vulnerability to drought. Agriculture, Ecosystems & Environment 217: 79-88.
- Samedani, B., Juraimi, A.S., Rafii, M.Y., Sheikh Awadz, S., Anwar, M., & Anuar, A.R. (2015). Effect of cover crops on weed suppression in oil palm plantation. International Journal of Agriculture and Biology, 17(2), 251-260.
- Hasnol Othman, Farawahida Mohamad Darus & Zulkifli Hashim (2012). Best management practices for oil palm cultivation on peat: Mucuna bracteata as ground cover crop. MPOB Information Series 588 / MPOB TT No. 501. Malaysian Palm Oil Board.
- Han, K.J. & Chew, P.S. (1982). Growth and nutrient contents of leguminous covers in oil palm plantations in Malaysia. In: Proceedings of the International Conference on Oil Palm in Agriculture in the Eighties, Kuala Lumpur, pp. 235-252.
- Chen Chin Peng & Aminah, A. (1997). Calopogonium mucunoides Desv. In: Faridah Hanum, I. & van der Maesen, L.J.G. (eds), Plant Resources of South-East Asia No. 11: Auxiliary plants (PROSEA 11), pp. 84-86.
- 't Mannetje, L. & Jones, R.M. (eds) (1992). Plant Resources of South-East Asia No. 4: Forages (PROSEA 4). Pudoc Scientific Publishers, Wageningen.
- Tropical Forages: an interactive selection tool (CIAT and ILRI, 2020), fact sheets for Neustanthus phaseoloides (Pueraria), Calopogonium mucunoides, Calopogonium caeruleum and Centrosema, www.tropicalforages.info