Mucuna bracteata (MB) telah menjadi tanaman penutup bumi kekacang penanda aras untuk kelapa sawit dan ladang getah di seluruh Malaysia, Indonesia, dan Asia Tenggara. Berasal dari hutan tanah tinggi Assam dan Tripura di timur laut India, kekacang menjalar yang cergas ini kemudian diperkenalkan ke ladang-ladang Malaysia dan kini ditanam secara meluas sebagai penutup bumi di rantau ini. Panduan ini merangkumi semua yang diperlukan oleh pengurus ladang atau ahli agronomi untuk menubuhkan, mengurus, dan mengoptimumkan MB dalam konteks ladang tropika.
Mengapa Mucuna bracteata mengatasi tanaman penutup bumi kekacang lain
Tidak seperti spesies tanaman penutup bumi yang lebih lama seperti Pueraria javanica atau Centrosema pubescens, Mucuna bracteata menghasilkan kanopi padat berlapis-lapis yang menekan rumpai dengan lebih agresif dan kekal di bawah naungan sederhana. Ciri prestasi utama yang dilihat di lebih 500 projek ladang di Asia Tenggara termasuk yang berikut (angka adalah daripada ujian terbitan yang dinamakan):
- Fiksasi nitrogen: 67 hingga 84% nitrogen tumbuhan daripada udara dalam kajian pencairan isotop 15N di bawah kelapa sawit berumur tiga tahun (Cheah, Zaharah dan Aminuddin, 2010); tiada kadar pengikatan tahunan rutin tunggal yang dinyatakan
- Kawalan hakisan: Pengurangan besar kehilangan tanah atas di cerun setelah tertubuh sepenuhnya
- Penekanan rumpai: Setelah kanopi tertutup, ia meneduhkan kebanyakan rumpai dan mengurangkan keperluan pusingan racun rumpai. Dalam ujian UPM di ladang sawit atas tanah mineral (Samedani et al., 2015), berat kering rumpai bagi semua rawatan tanaman penutup bumi secara keseluruhan adalah 97.3 hingga 99.9% lebih rendah, dan kepadatan rumpai 94.77 hingga 99.73% lebih rendah, berbanding plot yang tidak dirumput, 9 hingga 24 bulan selepas penanaman
- Pengeluaran biomas: Bekalan sarap daun yang banyak dan berterusan, yang menambah bahan organik dan membantu mengekalkan kelembapan tanah
- Struktur akar: Sistem akar tunjang yang dalam meningkatkan struktur tanah dan penyerapan air dalam tanah laterit yang padat
Pemilihan tapak dan penilaian pra-penanaman
MB menunjukkan prestasi terbaik di tanah lom hingga lom liat yang bersaliran baik, keadaan yang biasa terdapat di ladang tanah mineral di seluruh Sabah, Sarawak, Semenanjung Malaysia, dan Sumatera Utara. Ia tahan naungan sederhana tetapi sukar tumbuh di bawah kanopi yang tertutup rapat. Sebelum menanam, lakukan:
- Ujian pH tanah: jika tanah sangat berasid, gunakan kapur pertanian mengikut cadangan ahli agronomi anda
- Penilaian cerun: di cerun yang curam, gabungkan MB dengan jalur rumput untuk menguruskan kelajuan aliran air semasa penubuhan
- Tinjauan beban rumpai: bersihkan Mikania micrantha dan rumpai menjalar lain sebelum menanam untuk mencegah persaingan semasa penubuhan
Kadar semaian dan kaedah penanaman
Kadar semaian yang tepat adalah kritikal untuk penubuhan yang cekap kos. Kadar semaian yang disyorkan: 1 kg/ha jika ditanam sendirian, dalam alur atau lubang. Aplikasi benih yang terlalu sedikit menghasilkan rumpun yang tidak sekata yang memerlukan pengisian jurang yang mahal. Aplikasi berlebihan membazirkan benih dan boleh menyebabkan persaingan antara spesies semasa penubuhan.
- Anak benih yang ditanam di nurseri (pilihan lain): MB juga boleh disemai di nurseri dan dipindahkan. Dalam ujian MPOB di tanah gambut dalam (MPOB TT No. 501; Hasnol Othman, Farawahida Mohamad Darus dan Zulkifli Hashim, 2012; Teluk Intan), 320 anak benih sehektar, dua bagi setiap titik sawit, disemai daripada kira-kira 500 biji benih (75 g). Di tanah mineral, ujian UPM oleh Samedani et al. (2015) menanam 680 anak benih sehektar pada jarak 1.5 m. Menyediakan anak benih terlebih dahulu memberikan dirian yang lebih seragam dan kadar hidup yang lebih tinggi, tetapi memerlukan peringkat nurseri sebelum penanaman di lapangan.
- Menabur benih (tidak disyorkan): menabur benih tidak menjamin percambahan yang baik, terutamanya jika tanah cepat kering, jadi tanam benih dalam alur atau lubang
- Penanaman berbaris (antara barisan): dalam alur pada kadar yang disyorkan, 1 kg/ha jika ditanam sendirian; digunakan di mana penubuhan terkawal antara barisan sawit diperlukan
- Penanaman poket: dalam lubang pada kadar yang disyorkan, 1 kg/ha jika ditanam sendirian; pilihan untuk blok penanaman semula dengan risiko hakisan tinggi
Kadar yang disyorkan ialah 1 kg/ha jika ditanam sendirian; kuantiti untuk tapak anda disahkan dalam sebut harga. Bagi campuran, kuantiti setiap spesies ditetapkan dalam sebut harga untuk tapak anda. Benih MB berkulit keras, dan skarifikasi (contohnya menggores kulit benih) sebelum menyemai meningkatkan percambahan. Gunakan benih Mucuna bracteata dengan keputusan percambahan yang didokumenkan untuk memastikan penubuhan rumpun yang boleh diramalkan.
Garis masa penubuhan: apa yang direkodkan oleh ujian
Kelajuan MB menutup bumi bergantung pada jenis tanah, kepadatan tanaman, naungan dan kawalan rumpai awal. Dua rekod ujian terbitan, masing-masing dengan keadaannya sendiri, menunjukkan julatnya:
- Tanah mineral: dalam ujian UPM di ladang sawit (Samedani et al., 2015, International Journal of Agriculture and Biology 17(2): 251-260), MB yang ditanam pada 680 anak benih sehektar dengan jarak 1.5 m mencapai liputan bumi kira-kira 100% pada 6 bulan.
- Tanah gambut dalam: di Teluk Intan (MPOB TT No. 501), MB yang ditanam pada 320 anak benih sehektar daripada kira-kira 500 biji benih (75 g) menutup 31% permukaan tanah pada 6 bulan, 58% pada 12 bulan, 75% pada 18 bulan dan 78% pada 24 bulan.
Pada minggu-minggu awal, lakukan merumput setempat di sekeliling anak benih jika terdapat Mikania atau Asystasia, dan elakkan menebas sehingga kanopi tertutup supaya dirian dapat membina biomas. Setelah liputan terbentuk, kitaran tebas dan sungkup boleh digunakan untuk mengawal sulur yang memanjat batang sawit.
Penyelenggaraan dan pengurusan jangka panjang
MB sengaja memerlukan penyelenggaraan yang rendah setelah ditubuhkan. Intervensi pengurusan utama:
- Pembersihan batang: Buang sulur MB dari batang sawit atau getah secara berkala dengan tebasan manual. Ini mencegah pengepungan dan mengekalkan peredaran udara.
- Pengurusan biomas tahunan: Tebas rumpun pada akhir musim kering untuk menyegarkan pertumbuhan dan memaksimumkan pelepasan nitrogen daripada biomas yang mereput.
- Pelarasan baja: Lakukan analisis tisu daun setiap tahun dan tetapkan kadar nitrogen berdasarkan keputusannya bersama ahli agronomi anda. MB menambah nitrogen melalui sarap daunnya, tetapi jumlahnya berbeza mengikut tapak, jadi rancang sebarang perubahan kadar urea berdasarkan analisis daun dan tanah, bukan peratusan tetap.
- Pemantauan perosak dan penyakit: Agak tahan perosak. Kulat serbuk (Erysiphe polygoni) boleh berlaku di rumpun yang terlalu padat semasa tempoh hujan rendah, uruskan dengan peningkatan pusing ganti biomas.
Keserasian dengan jenis tanaman
MB telah mantap di ladang kelapa sawit dan getah, dan telah berjaya diuji dalam sistem koko, durian, dan kelapa. Di blok sawit muda (0-3 tahun), pastikan MB tidak bersaing untuk air dan nutrien semasa fasa penubuhan sawit yang kritikal dengan mengekalkan bulatan bebas rumpai di sekeliling setiap pangkal sawit. Di blok matang, MB boleh dikekalkan secara berterusan antara barisan dengan input pengurusan yang minimum.
Sumber dan jaminan kualiti
Kualiti benih adalah pembolehubah paling penting dalam penubuhan MB yang berjaya. Kumpulan benih yang tidak berkualiti dengan kadar percambahan yang rendah, kebolehhidupan yang lemah, atau pencemaran benih rumpai adalah punca biasa penubuhan rumpun yang tidak sekata dan kos pengurusan jangka panjang yang lebih tinggi. Tetapkan peratusan percambahan minimum, asal benih yang didokumenkan dan data hari ke percambahan. Kumpulan benih Mucuna bracteata Chemiseed diuji percambahan dan ketulenannya mengikut kaedah ISTA dan AOSA sebelum dihantar.
Ringkasan
Mucuna bracteata ialah tanaman penutup bumi kekacang yang mantap untuk ladang tropika. Gabungan penubuhan kanopi yang agresif, fiksasi nitrogen yang berterusan, struktur akar yang dalam, dan keperluan penyelenggaraan yang minimum menjadikannya pilihan yang kukuh untuk kawalan hakisan, penekanan rumpai, dan peningkatan kesuburan tanah dalam sistem kelapa sawit dan getah di seluruh Asia Tenggara. Pemilihan kadar benih yang betul, penyediaan tapak, dan bulan-bulan pertama pengurusan adalah penentu utama kejayaan jangka panjang.